Home Health Dhibee Tiraakoomaa (Trachoma)

Dhibee Tiraakoomaa (Trachoma)

by Kedir Abdulatif

TIRAAKOOMAA- Trachoma
***************************
Tiraakoomaan dhukkuba Ijaa daddarba ta’e kan baakteriyaa ‘Chlamydia Trachomatis’ jedhamuun dhufudha. Tiraakoomaan dhukkuba agartuu nama dhabsiisu garuu kan ittisuunifi yeroon yoo yalame fayyuu danda’uudha. Ijji keenya dhukkuba kanaan takka jaamte taanaan nuuf deebi’uu hin dandettu. Kanaaf otoo sadarkaa baduu ykn jaamuu irra hin geenye dafnee yaalamuun barbaachisaadha.


Yeroo heedduu Tiraakoomaan ija keenya lachuu kan hubu ta’e mallatoon inni mul’isu ammoo:
☆ Ijji fi qolli Ijaa kan nyaaraa gadi jiru nama hoosiisuu fi gubuu.
☆ Cim’aan akka malaa jiru ykn akka furrii wol harkisu ija keenya irratti arguu
☆ Qolli ija keenya haguugu i’ita’u
☆ Ijji ifa nu sodaachuu/ ifa ilaaluu dadhabuu
☆ Dhukkubbiin ija keessatti nutti dhagahamu
☆ Booda irra rifeensi qola ijaa irra jiru gara Ijaa as garagaluu.
☆ Tirakooman sadarkaalee gara garaa kan qabuufi hanga ija jaamsuu kan gahuu danda’uudha.


Wontoota Tiraakoomaaf nu saaxilan:
▪︎ Qulqullinna dhuunfafii naannoo keenyaa eeguu dhabuu
▪︎ Mana fincaanitti fayyadamuu dhabuun
▪︎ Akkasumas wontootni (fkn balfaan) ilbiisonni akka wol horan haala mijeessan,
▪︎ Mana tokko keessa nama hedduun jiraachuun carraa Tirakoomadhaan qabamu ol kaasu.
▪︎ Umrii kam irrattuu muldhachuu kan danda’uu ta’uyyuu daa’imman umriin isaanii woggaa torbaa gadii irratti hedduminaan muldhata.
▪︎ Tirakoomaan ija dhukkubatte san tuutuqanii ija nama biraa tuquun, ilbiisonni ija nama dhukkubuu irraa gara ija nama biraatti fiduun, wayaa ija dhukkubsattuun haxayataniin namni biraa harkaan tutuqee ijatti fiduun fa’a daddarba.


Maal haa goonu:
* Qulqullina fuulaa fi harka keenya eeguu. Fuulaaf harka keenya dhiqachuu.
* Qulqullina naannoo keenyaa eeguu. Balfaan wolhormaata ilbiisotaatiif haala mijaawaa waan uumuuf naanno keenya balfaa irraa qulqullessuu.
* Bishaan qulqulluu ta’etti fayyadamuu. Qulqullina nyaata keenyaa eeguu.
* Nama mallattoo isaa qabu yoo agarre mana yaalaa deemee akka yaalamu gorsa kennuufi.
* Sadarkaa dhukkubni kun irra jiru irratti hundaa’uun yaalli isaa qoricha liqimfamu, ijatti dibatamu ykn Opireeshinii garagaraa ta’uu danda’a.

Fayyaa ta’aa, fayyaa dahaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!

©Dr. Nuredin Luke

 

You may also like

Leave a Comment

%d bloggers like this: