Home Fayyaa Dhukkuba Monkeypox

Dhukkuba Monkeypox

by Kedir Abdulatif

MONKEYPOX
**************
Monkeypox dhukkuba darbee darbee muldhatu kan Vaayirasii ‘Monkeypox virus’ jedhamuun dhufu dha. Monkeypox virus-n gartuu vaayirasii keessaa isa tokko. Vaayirasiin jarmii dhukkuba fidu kan garmalee xiqqoo ta’eefi ijaan hin muldhanne, of baay’isuuuf ykn baay’achuufis seelii biraa (kan beeyladaa, bineensaa biraa ykn namaa) barbaadu dha. Vaayirasiin kun bineensota/beeyladoota irraa gara nama daddarba. San booda nama vaayirasichaan qabame irraa kara garagaratiin gara nama biraatti daddarbuu danda’a.


Dhukkubni Monkeypox kun jalqaba bara 1958 jaldeeyyii qo’annoof laaboraatorii biyya ‘Denmark’, magaalaa ‘Copenhagen’ keessatti argamutti jaldeeyyii isaan qo’annoof wolitti qaban kana bifa weeraratiin hubuun argame. Maqaa isaa Monkeypox jedhus kanuma irraa argate.

Akka ragaleen hedduun addeessanitti nama irratti ammoo yeroo jalqabaaf bara 1970 biyya Democratic Republic of Congo (DRC) keessatti muldhachuun isaa galmaayee jira. San booda biyyoota jiddugalaaf lixa Afrikaa jiran hedduu keessatti bifa weeraratiifi dhabbidhaan darbee darbee muldhateera.

Guyyoota muraasa darban kana (guyyaa kudhanii as) dhukkubni Monkeypox kun biyyoota guddatan kudha lama ( Australia, Belgium, Canada, Portugal, German, France, USA, UK, Spain, Italy, Sweden, fi Netherlands) irratti yoo xiqqaate namoota 92 qorannoodhaan dhukkubichi irratti argamuun isaa mirkanaayee jira. Kun ammoo biyyoota kanaafi Dhaabbata Fayyaa Adunyaa (WHO) yaaddoo keessa akka galchaa jiru argaa jirra.

Gaafii dhukkuba kana irratti qabdan ‘comment’ jalatti barreessaa. Kutaalee itti aananitti deebii gaafilee keessaniifi, waa’ee mallatoo dhukkubichaa, haala inni ittiin daddarbu, ofeeggannoo godhamuu qabu, yaalaa isaa fi kna biroo irratti baldhinnaan isiniif ibsa. Gaafii qabdan kutaa ‘comment’ sanitti barreessuu dandeettu.

Fayyaa ta’aa, fayyaa dahaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!

Dr. Nuredin Luke

You may also like

Leave a Comment

%d bloggers like this: